In het kort
- De barometer 2026 is de nulmeting voor de Europese verpakkingsverordening (PPWR). De cijfers zijn verzameld vlak voordat de verordening op 12 augustus 2026 van toepassing werd.
- Hergebruik is geen experiment meer: 77% van de oplossingen draait al in de markt of schaalt op.
- Hoe een systeem de retour regelt, bepaalt hoeveel er terugkomt. Systemen waarbij je pas betaalt als je iets niet terugbrengt, halen de hoogste percentages.
- De wascapaciteit in Europa is er al. Ongeveer de helft van de wasoperaties gebruikt 45% van zijn capaciteit of minder.
- De sector vraagt vooral om duidelijke regels en handhaving (72%), en nauwelijks om nieuwe technologie (14%).
Kerncijfers
- 130 bedrijven deden mee, uit 18 landen. Er zijn er 799 benaderd.
- Naar schatting zijn er in Europa zo'n 630 actieve bedrijven in hergebruik en navullen.
- 77% van de oplossingen zit in de opschalingsfase of draait volledig in de markt; 62% draait volledig in de markt.
- 95% van de hergebruikbedrijven wil de komende twee jaar mensen aannemen. Samen gaat het om ongeveer 690 banen bij 56 bedrijven.
- 73% van de B2B-transportsystemen krijgt meer dan 95% van de verpakkingen terug.
- 22% van de hergebruikbedrijven haalt meer dan €10 miljoen omzet uit hergebruik.
- 54% van de bedrijven heeft de milieu-impact laten meten met een levenscyclusanalyse (LCA).
- 83% werkt samen met andere partijen in de keten.
Bron: European Reuse Barometer 2026. De cijfers zijn door de bedrijven zelf aangeleverd; per vraag verschilt het aantal antwoorden.
Wat is de European Reuse Barometer?
De European Reuse Barometer is een jaarlijkse enquête onder bedrijven die herbruikbare of navulbare verpakkingen leveren, wassen, beheren of verkopen. Het onderzoek wordt uitgevoerd door InOff Plastic, samen met Zero Waste Europe en New ERA (New European Reuse Alliance). De editie van 2026 is gefinancierd door Verpact, de Nederlandse producentenorganisatie voor verpakkingen.
Sinds 2026 deelt de barometer de markt in volgens de categorieën uit de Europese verpakkingsverordening: transportverpakkingen, drankverpakkingen, take-away (horeca), overige voedingsverpakkingen, verzorgingsproducten en navullen. Herbruikbare bekers voor kantoren, events en horeca vallen onder take-away.
Op reusebarometer.eu staan het volledige rapport, een overzicht van ruim 1.100 bedrijven in hergebruik en een bibliotheek met cases, levenscyclusanalyses en onderzoeken.
Hergebruik is volwassen geworden
De meeste deelnemers zijn geen startups met een pilot meer. 77% heeft een oplossing die opschaalt of al volledig in de markt draait. Tegelijk groeit er een nieuwe lichting: het aantal projecten in de pilotfase steeg naar 20.
Ook de omvang neemt toe. Bij de transportbedrijven, zoals poolers van pallets en kratten, rapporteren 9 van de 22 een omzet boven de €50 miljoen. De 41 bedrijven die hun vloot konden tellen, hebben samen ruim een half miljard herbruikbare verpakkingen in omloop.
Retour: het systeem bepaalt of verpakkingen terugkomen
Een herbruikbaar systeem werkt alleen als de verpakkingen terugkomen. Zero Waste Europe noemt een retourpercentage van 95% of hoger de norm voor een economisch gezond systeem.
De barometer laat zien dat het retourmechanisme daarbij het verschil maakt:
B2B-systemen regelen retour via afspraken in het contract. 73% haalt meer dan 95% retour.
Consumentensystemen met statiegeld vooraf: 2 van de 15 halen meer dan 90%.
Consumentensystemen waarbij je pas betaalt als je niet terugbrengt (achteraf betalen of een combinatie): 7 van de 8 halen meer dan 90%.
Bij die laatste vorm wordt bijvoorbeeld een bedrag op de bankpas gereserveerd dat vrijvalt zodra de beker terug is. Er is geen rij bij de statiegeldbalie en geen muntje nodig. In het Jan Breydelstadion van Club Brugge haalt zo'n systeem gemiddeld 93% retour bij ruim 45.000 bekers per thuiswedstrijd.
De wasstraten staan klaar, de vraag moet volgen
Wassen is de spil van elk herbruikbaar systeem. Volgens de barometer draait ongeveer de helft van de wasoperaties op 45% van de capaciteit of minder. De mediane wascapaciteit ligt rond 3 miljoen verpakkingen per jaar.
De conclusie van het rapport: de infrastructuur is er, wat ontbreekt is vraag, standaardisatie en duidelijke regels. Bestaande wasstraten kunnen dus flink groeien zonder grote nieuwe investeringen.
Kosten: gedeelde systemen winnen
65% van de bedrijven betaalt voor herbruikbare verpakkingen meer dan voor wegwerp. Van hen rekent 58% dat verschil niet door aan de consument.
Waar systemen gedeeld worden, ligt dat anders. In B2B-transport zegt 6 van de 10 bedrijven dat herbruikbaar goedkoper is dan wegwerp. Het rapport is daar duidelijk over: gedeelde systemen met gedeelde wasstraten, logistiek en verpakkingen kunnen concurreren met wegwerp. Een organisatie die alles zelf opzet, blijft vaak hangen in een pilot.
Wat de sector vraagt van beleid
Op de vraag welke steun het meest zou helpen, kiest 72% voor strengere regels en handhaving op wegwerp. Daarna volgen voorlichting (54%) en financiële steun (53%). Technologie staat onderaan met 14%.
De maatregelen die het vaakst worden genoemd:
een belasting op wegwerp waar een herbruikbaar alternatief bestaat (70%)
subsidies voor hergebruik (63%)
reductiedoelen voor wegwerp (58%)
een lager btw-tarief op hergebruik (50%)
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
De Europese verpakkingsverordening is sinds 12 augustus 2026 van toepassing. Voor take-away in de horeca komen de eerste verplichtingen snel dichterbij:
Vanaf 12 februari 2027 moeten horecazaken klanten de mogelijkheid bieden om een eigen beker of bakje te laten vullen.
Vanaf 12 februari 2028 moeten ze ook een herbruikbare verpakking binnen een retoursysteem aanbieden, tegen geen hogere prijs dan wegwerp.
Vanaf 1 januari 2030 is wegwerpplastic voor consumptie ter plaatse in de horeca in heel de EU verboden.
Wil je weten wat er nu al in Nederland geldt? Lees dan Wetgeving herbruikbare bekers 2026 en Wegwerpbekers bij consumptie ter plaatse.
De barometer geeft twee praktische lessen voor wie nu overstapt:
1. Kies een systeem, geen product. Bekers alleen zijn niet genoeg. Wassen, logistiek en retour bepalen of het werkt.
2. Ontwerp de retour. Hoe makkelijker terugbrengen is, hoe hoger het retourpercentage en hoe lager je kosten voor verlies.
Hoe SwapBox hierin past
SwapBox doet sinds de eerste editie mee aan de European Reuse Barometer en staat in de directory van de barometer. Wij regelen de operatie achter herbruikbare bekers en verpakkingen: levering, ophalen, wassen in onze wasstraat in Waddinxveen en terugleveren. In 2025 wasten wij circa 11 miljoen bekers voor kantoren, events, cateraars en horeca.
Dat is precies het gedeelde model waar de barometer naar wijst: jij gebruikt de bekers, wij zorgen dat ze schoon terugkomen.
Bronnen
1. European Reuse Barometer 2026, InOff Plastic, Zero Waste Europe en New ERA, november 2026. reusebarometer.eu
2. European Reuse Barometer, market insights 2026. reusebarometer.eu/market-insights
3. Verordening (EU) 2025/40 betreffende verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR), van toepassing sinds 12 augustus 2026 (eur-lex.europa.eu).
Veelgestelde vragen
Lees ook
Klaar om te starten?
Wil je weten wat een herbruikbaar systeem voor jouw locatie betekent? Wij denken graag met je mee.